Ankara Boşanma Avukatı Notlarıyla Aile Mahkemelerinde Yetki Ve Görev Kuralları

Bir boşanma dosyasının ilk teknik sorusu, dilekçenin hangi mahkemeye sunulacağıdır. Görev kuralı davanın konusuna, yetki kuralı ise tarafların oturduğu yere bakar. Türk Medeni Kanunu bu iki başlığı ayrı ayrı düzenler ve ikisi de dava dilekçesinde doğru kurulmalıdır. Ankara gibi birden çok Aile Mahkemesi bulunan yerlerde konu, adliyedeki tevzi düzeniyle birlikte ele alınır.

Aile Mahkemesi Hangi Davalarda Görevlidir?

Görev, bir davanın hangi tür mahkemede görüleceğini belirler. Aile hukukundan doğan uyuşmazlıklarda kural olarak Aile Mahkemesi görevlidir. Görev kuralı kamu düzenindendir; taraflar ileri sürmese bile mahkeme durumu kendiliğinden inceler. Görevsiz mahkemede açılan dava esastan karara bağlanmaz, görevsizlik kararıyla sonuçlanır.

Anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma davaları

Tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası talepleri

Velayet, ortak velayet ve kişisel ilişki tesisi uyuşmazlıkları

Mal rejimi, katılma alacağı ve değer artış payı istemleri

Aile konutu şerhi, soybağının reddi ve babalık davası

Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

Yetki, aynı türdeki mahkemeler arasında hangi yerdeki mahkemenin bakacağını gösterir. Türk Medeni Kanunu boşanma davaları için iki seçenek tanır. Birincisi eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesidir. İkincisi, eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacı bu iki yerden dilediğini seçebilir.

Seçilen yerin dilekçede gerekçesiyle gösterilmesi, sonradan çıkacak tartışmaları azaltır. Uygulamada dosyayı takip eden ankara boşanma avukatı vekaletname alındıktan sonra nüfus ve adres kayıtlarını inceleyerek yetki dayanağını belirler. Altı aylık birlikte oturma ölçütü, tarafların fiilen aynı konutta yaşadığı dönemi anlatır. Ayrılık sonrası taşınmalar bu ölçütü değiştirebilir.

Ankara Adliyesinde Dosya Hangi Aile Mahkemesine Düşer?

Ankara merkezde birden fazla Aile Mahkemesi görev yapar. Yetkili yer Ankara olarak belirlendikten sonra dosya, adliyedeki tevzi sistemi üzerinden mahkemeler arasında dağıtılır. Çankaya, Keçiören, Yenimahalle, Etimesgut, Sincan ve Mamak gibi ilçelerde oturan taraflar için de aynı merkez düzeni işler. Vekil aracılığıyla takip edilen dosyalarda Ankara Barosu levhasına kayıtlı olma şartı aranır.

Tarafların yerleşim yeri ve son ortak konut adresinin tespiti

Yetkili yer olarak Ankara seçildiğinde dava dilekçesinin hazırlanması

Dilekçenin tevzi bürosuna sunulması ve esas numarası alınması

Dosyanın tevzi edilen Aile Mahkemesince tebligat aşamasına geçirilmesi

Aile Mahkemesi Bulunmayan Yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi

Her yerleşim biriminde ayrı bir Aile Mahkemesi kurulmuş değildir. Böyle yerlerde aile hukuku davalarına asliye hukuk mahkemesi bakar. Asliye hukuk mahkemesi bu dosyalarda aile mahkemesi sıfatıyla karar verir. Uygulanacak usul kuralları ve maddi hukuk aynı kalır. Ankara merkezde ayrı aile mahkemeleri bulunduğundan bu düzen daha çok küçük ilçelerde gündeme gelir. Kararın başlığında aile mahkemesi sıfatının gösterilmesi aranır. Anlaşmalı boşanma dosyalarında da aynı esas geçerlidir; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şartı yer bakımından değişmez.

Yetki İtirazı Cevap Süresinde Nasıl İleri Sürülür?

Yetki itirazı bir ilk itiraz sayılır. Davalı taraf bu itirazı cevap dilekçesinde ileri sürmek zorundadır. Cevap süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Süresi içinde itiraz edilmezse mahkemenin yetkisi kesinleşir ve yargılama aynı yerde sürer.

İtiraz eden taraf, yetkili saydığı mahkemeyi de göstermek zorundadır. Yalnızca yetkisizlik iddiası ileri sürmek yeterli görülmez. Mahkeme itirazı ön inceleme aşamasında değerlendirir ve ayrı bir kararla sonuçlandırır.

İtirazın cevap dilekçesinde açıkça yazılması

Yetkili sayılan mahkemenin adının ve yerinin gösterilmesi

İtiraza dayanak adres ve kayıt bilgilerinin eklenmesi

İtirazın ön inceleme aşamasında karara bağlanması

Görev Ve Yetki Arasındaki Temel Farklar

İki kavram sık karıştırılır, ancak doğurdukları sonuçlar birbirinden ayrıdır. Aşağıdaki tablo, dava dilekçesi hazırlanırken bakılan başlıca ayrımları bir arada gösterir.

Ölçüt

Görev Kuralı

Yetki Kuralı

Belirleyici unsur

Davanın konusu ve türü

Tarafların yerleşim yeri veya son ortak konut

İnceleme biçimi

Mahkemece kendiliğinden gözetilir

Kural olarak itiraz üzerine incelenir

İleri sürme zamanı

Yargılamanın her aşamasında

Cevap dilekçesi süresi içinde

Aykırılığın sonucu

Görevsizlik kararı verilir

Yetkisizlik kararı verilir

Karar sonrası adım

Dosya görevli mahkemeye gönderilir

Dosya yetkili mahkemeye gönderilir

Yetkisizlik Kararı Sonrasında Dosyanın Gönderilmesi

Yetkisizlik kararı davayı sona erdirmez. Karar kesinleştikten sonra taraflardan biri dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini istemelidir. Talep için iki haftalık süre öngörülür. Süresinde istem gelmezse mahkeme davanın açılmamış sayılmasına karar verir. Talep zamanında yapılırsa yargılama yeni mahkemede kaldığı yerden sürer.

Gönderme kararıyla birlikte daha önce verilen tedbir nafakası kararları da dosyayla taşınır. Ön inceleme tamamlanmışsa yeni mahkeme tahkikat aşamasından devam eder. İstinaf incelemesinde yetki ve görev konuları ayrıca denetlenir.

Görev Ve Yetki Kurallarında Öne Çıkan Genel Noktalar

Görev ve yetki, davanın esasına girilmeden önce netleşmesi gereken iki başlıktır. Hatalı seçim, dosyanın aylarca beklemesine ve tebligat sürecinin yeniden işlemesine yol açabilir. Adres kayıtlarının güncelliği ve son ortak konut bilgisinin doğruluğu bu nedenle önem taşır. Genel bilginin her somut olaya birebir uygulanamayacağı da göz önünde tutulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma Davası Hangi Yerdeki Mahkemede Açılabilir?

Türk Medeni Kanunu boşanma davalarında iki seçenek tanır. Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. İkinci seçenek, eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacı bu iki yerden birini serbestçe seçer. Seçim dava dilekçesinde açıkça gösterilir ve dayanağı belirtilir. Yetki kuralı kamu düzeninden sayılmaz.

Yetki İtirazı Hangi Sürede İleri Sürülür?

Yetki itirazı bir ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde ileri sürülür. Davalı taraf, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde cevap sunar. Bu süre içinde itiraz edilmezse yetki kesinleşir ve mahkeme davaya bakmaya devam eder. İtirazda bulunan taraf, yetkili saydığı mahkemeyi de açıkça göstermek zorundadır. Aksi halde itiraz dikkate alınmaz.

Aile Mahkemesi Olmayan Yerlerde Dava Nerede Görülür?

Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde davalara asliye hukuk mahkemesi bakar. Bu yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatını taşıyarak hüküm kurar. Uygulanacak usul ve maddi hukuk kuralları değişmez. Karar başlığında aile mahkemesi sıfatının gösterilmesi aranır. Ankara merkezde aile mahkemeleri bulunduğundan bu düzen daha çok küçük yerleşim yerlerinde gündeme gelir.

Yetkisizlik Kararından Sonra Ne Yapılması Gerekir?

Yetkisizlik kararı kesinleştikten sonra taraflardan biri dosyanın gönderilmesini istemelidir. Bu talep de iki haftalık süreye tabidir. Süresinde talep gelmezse mahkeme davanın açılmamış sayılmasına karar verir. Talep zamanında yapılırsa dosya yetkili aile mahkemesine gönderilir ve yargılama kaldığı yerden sürer. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bakımından ilk açılış tarihi korunur.